Guzy tylnego płata przysadki: cechy kliniczno-patologiczne i wyniki leczenia pacjentów z ośrodka referencyjnego

02.07.2026

Jacek Kunicki, Barbara Buchalska, Jakub Skiba, Wiesława Grajkowska, Maria Maksymowicz

Streszczenie

Wstęp: Guzy tylnego płata przysadki (PPT, posterior pituitary tumors) należą do rzadkich nowotworów i wykazują ekspresję czynnika transkrypcyjnego TTF-1 (thyroid transcription factor-1). Wyróżnia się cztery ich podtypy histologiczne: pituicytoma (pituicytoma, PC), guz ziarnistokomórkowy (granular cell tumor, GCT), onkocytoma wrzecionowatokomórkowy (spindle cell oncocytoma, SCO) oraz ependymoma (sellar ependymoma, SE). Z uwagi na rzadkie występowanie, dane dotyczące optymalnego postępowania i rokowania są ograniczone. Celem niniejszego badania była charakterystyka cech kliniczno-patologicznych oraz wyników leczenia pacjentów z PPT.

Materiał i metody: Przeanalizowano retrospektywnie dane 15 pacjentów z rozpoznaniem PPT spośród 2108 chorych poddanych operacji przysadki w naszym ośrodku w latach 2009–2024. Oceniono objawy kliniczne, cechy radiologiczne, techniki chirurgiczne oraz wyniki pooperacyjne. Średni wiek pacjentów wynosił 50,5 lat (zakres 18–74), a średni czas obserwacji – 6,4 lat (zakres 0–15).

Wyniki: W analizowanej grupie rozpoznano 8 przypadków PC, 4 przypadki SCO oraz 3 przypadki GCT. Najczęstszymi objawami były zaburzenia widzenia (46,7%) i bóle głowy (40,0%). U 13 pacjentów (86,7%) wykonano resekcję endoskopową przezklinową, z czego w 10 przypadkach uzyskano całkowite usunięcie guza (GTR, gross total resection).

Wnioski: Resekcje endoskopowe przezklinowe stanowią bezpieczną i skuteczną metodę leczenia pacjentów z PPT. Wśród analizowanych podtypów SCO charakteryzowały się większym unaczynieniem w porównaniu z PC i GCT, co wiązało się z większym ryzykiem powikłań i mniejszym prawdopodobieństwem uzyskania GTR.

Słowa kluczowe: guzy tylnego płata przysadki, resekcje endoskopowe przezklinowe

Pełna treść publikacji w języku angielskim na łamach Endokrynologii Polskiej »